 Gnosis in de Oudheid
Nag Hammadi in context'
----------------------------------------------------
"De emeritus hoogleraar Geschiedenis van het christendom doet iets wat alleen mensen kunnen die een onderwerp volkomen in de vingers hebben: in één en dezelfde beweging maakt hij het complexer en eenvoudiger."
Maarten Meester in Volzin 14. Zie hier!
----------------------------------------------------
2010
Roelof van den Broek. Gnosis in de Oudheid. Nag Hammadi in context (Pimander. Texts and Studies published by the Bibliotheca Philosophica Hermetica 18), Amsterdam 2010
Gebonden, 24 x 16,5 cm, 532 pp., geïllus., index
ISBN: 978-90-71608-27-8
Nederlands | € 49,50
Te bestellen via uw boekhandel.
Over dit boek
De gnostische beweging in de eerste eeuwen van onze jaartelling zette al meteen de pennen in beweging: vroegchristelijke auteurs en Griekse filosofen reageerden sterk op deze brede onderstroom in de westerse cultuur, die vanaf de Oudheid tot in onze tijd grote invloed heeft uitgeoefend. Ironisch genoeg bleven de opvattingen van de gnostici voornamelijk bewaard dankzij het voortbestaan van deze – vijandige – christelijke en filosofische literatuur: de authentieke teksten waren veelal verloren gegaan (lees: vernietigd), zo was de opvatting. Er waren in de achttiende en negentiende eeuw weliswaar enkele codices met gnostische werken gevonden, maar tot aan de tweede helft van de vorige eeuw moest de lezer die nieuwsgierig was naar de gnostici te rade gaan bij hun vijanden.
Dat veranderde in één klap door de ontdekking, in 1945, van de Nag Hammadi-bibliotheek, waarin vele tot dan toe volstrekt onbekende of alleen in de overgeleverde literatuur genoemde werken tevoorschijn kwamen. Gnosis in de Oudheid biedt nu voor het eerst een deskundig overzicht van de overlevering en de inhoud van de gnostische literatuur, met aandacht voor alle authentieke gnostische teksten uit Nag Hammadi en enkele andere. Een dergelijk overzicht bestond tot op heden niet in Nederland en is ook daarbuiten uiterst zeldzaam. De (veelal negatieve) respons van de kant van kerkvaders en filosofen wordt uiteraard ook behandeld. In het voorlaatste hoofdstuk wordt uitgebreid ingegaan op het wezen en de (mythologische) uitdrukkingsvormen van de antieke gnosis. Ook de gnostische opvattingen over Jezus komen ter sprake.
Na het inleidende deel biedt de auteur een vertaling van vijf gnostische teksten uit de handschriftenvondst van Nag Hammadi, voorzien van uitvoerige inleidingen en toelichtingen. De geselecteerde teksten zijn: Het Apocryphon of Geheime Boek van Johannes (in de lange recensie), Het Wezen van de wereldheersers, De Oorsprong van de wereld, Eugnostus de Gelukzalige en het intrigerende De Donder – Volmaakte Geest. Deze vijf teksten geven een duidelijk beeld van de wijze waarop gnostische mythen geconstrueerd en verder ontwikkeld werden en bieden daarmee een staalkaart van het gnostische mythische denken. Ze zijn rechtstreeks uit het Koptisch vertaald; in vertaling en commentaar zijn de nieuwste wetenschappelijke inzichten verwerkt.
Zie hier voor meer informatie over Gnosis in de Oudheid van Roelof van den Broek.
Gnosis in de Oudheid
Nag Hammadi in context
2010
Roelof van den Broek. Gnosis in de Oudheid. Nag Hammadi in context (Pimander. Texts and Studies published by the Bibliotheca Philosophica Hermetica 18), Amsterdam 2010
Bound, 24 x 16,5 cm, 532 pp., illus., index
ISBN: 978-90-71608-27-8
Dutch | € 49,50
Order via your bookshop.
About this book
The gnostic movement in the first centuries CE did not pass unnoticed: both early Christian authors and Greek platonic philosophers were outspoken in their condemnation of this intriguing undercurrent of religious experience in Western culture, which has continued to appeal to many to the present day. It is an ironic fact of history that the ideas of the gnostics have survived mainly in the – hostile – Christian and philosophical literature. The authentic texts had been destroyed, or so it was believed. Although a few gnostic codices had been recovered in the eighteenth and nineteenth centuries, anyone interested in the beliefs of the gnostics had to turn to their enemies for enlightenment.
All this changed when the fourth-century Nag Hammadi Library was discovered in 1945. Much of its contents was gnostic and until then either completely unknown or only familiar through allusions in the polemical literature. Gnosis in de Oudheid offers an expert survey of the transmission and contents of gnostic literature, paying attention to all authentic gnostic texts from the Nag Hammadi library and other important finds. The author continues to discuss the (largely negative) response on the part of Church Fathers and philosophers, as well as the nature and (mythological) modes of epxression of gnosis in Classical Antiquity and the gnostic views of Jesus. A work like this did not exist in the Netherlands and is also very rare in the English-speaking world.
The introductory first part is followed by the translation, with comprehensive introductions and explanatory notes, of five gnostic texts from Nag Hammadi, four of which were previously unknown. They are: The Apocryphon of John (in the long recension), The Hypostatis of the Archons, On the Origin of the World, Eugnostus the Blessed and the enigmatic The Thunder – Perfect Mind. Together, these texts offer a clear insight into the construction and development of gnostic myths and provide a representative sample of gnostic mythical thought. The five texts are translated from the original Coptic; the translations and commentaries are up to date, incorporating the latest scholarly insights into the significance of the Nag Hammadi Library.
Inhoudsopgave | Contents:
Inleiding
I Gnosis en Gnostiek
II De gnostische literatuur: overlevering
De Griekse overlevering
De Koptische overlevering
De Codex Askewianus in Londen
De Codex Brucianus in Oxford
De Papyrus Codex 8502 in Berlijn
De handschriften van Nag Hammadi in Caïro
De Codex Tchacos in Bazel/Caïro
III De gnostische literatuur: teksten
Indeling
Niet of nauwelijks gnostisch te noemen geschriften
Woorden van Jezus
De Barbelo-mythe en de gnostische exegese van Genesis
De Barbelo-mythe: Hemelreizen
Valentiniaanse teksten
Polemische teksten
Andere mythologische tradities
IV De antignostische literatuur
V De gnosis: Wezen en uitdrukkingsvormen
Essentie en beleving
God en zijn wereld
De mens en zijn wereld
Verlossing
VI Achtergronden
Waar ligt de oorsprong?
Griekse filosofie (het platonisme)
Jodendom
Christendom
De geest van de tijd
Teksten
I Het Geheime boek van Johannes (NHC II, 1; IV, 1)
A Inleiding
1 Tekstoverlevering
2 Structuur
3 Het Pleroma
4 De kosmos
5 Het berouw van Sophia
6 De mens
7 In en buiten het paradijs
8 De verlossing
9 Het Noodlot, de zondvloed en de Imitatiegeest
10 Het Lied van Pronoia
11 Auteur, plaats van ontstaan en datering
12 Deze vertaling
B Vertaling
II Het wezen van de wereldheersers (NHC II, 4)
A Inleiding
1 Tekstoverlevering
2 Structuur
3 Titel
4 Adam en Eva
5 Norea en Noach
6 Jaldabaoth en Sabaoth
7 De verlossing
8 Auteur, plaats van ontstaan en datering
9 Deze vertaling
B Vertaling
III De oorsprong van de wereld (NHC II, 5)
A Inleiding
1 Tekstoverlevering
2 Structuur
3 Pistis Sophia en de oorsprong van Jaldabaoth
4 Jaldabaoth en Sabaoth
5 Eros
6 De mens en zijn verlossing
7 Auteurs, plaats van ontstaan en datering
8 Deze vertaling
B Vertaling
IV Eugnostus de Gelukzalige (NHC III, 3 en V, 1)
A Inleiding
1 Tekstoverlevering
2 Structuur
3 De Onkenbare God
4 De ‘Personen’ van de godheid en hun dienaren
5 Nogmaals de Onsterfelijke Mens en de hemelse machten
6 Auteur, plaats van ontstaan en datering
7 Deze vertaling
B Vertaling
V De Donder – Volmaakte Geest (NHC VI, 2)
A Inleiding
1 De titel
2 De Gezondene en haar Zender
3 De Gezondene over zichzelf
4 De hoorders
5 De identiteit van de Gezondene
6 Datering
7 Deze vertaling
B Vertaling
Lijst met afkortingen
Aantekeningen
Literatuur
Appendix: Oorspronkelijke Nederlandse vertalingen van gnostische geschriften
Register
Colofon
|
